Asbest en asbestverwijderaars

Op deze pagina

    De bescherming van de werknemers tegen de risico's van blootstelling aan asbest 

    Meer dan 20 jaar geleden werd het op de markt brengen en het gebruik van asbest verboden. Vandaar dat blootstelling aan asbest vandaag de dag voornamelijk plaatsvindt tijdens werkzaamheden zoals schoonmaak, reparatie, verwijdering, renovatie en het slopen en storten van asbesthoudende materialen.

    De bescherming van werknemers tegen de risico’s van blootstelling aan asbest wordt geregeld door titel 3 betreffende asbest van boek VI van de codex over het welzijn op het werk.

    Inventaris en beheerprogramma

    Elke werkgever laat een inventaris op maken van alle asbest en asbesthoudend materiaal dat zich in het bedrijf bevindt. Titel 3 van boek VI van de codex beschrijft, hoe de inventaris wordt opgemaakt , geactualiseerd en uitgebreid, en hoe hij wordt  gebruikt.  Een model van een asbestinventaris is beschikbaar in het tabblad “Documentatie”: Model van asbestinventaris (DOCX, 34.6 KB). Zonder deze inventaris mogen er geen werken gestart worden.

    In de Thematische toelichtingen over de asbestinventaris vindt u meer informatie over expert-asbestinventariseerders, beheer en opvolging van de inventaris, en bouwjaargebonden proportionaliteit.

    Als uit de inventaris blijkt dat er inderdaad asbesthoudend materiaal aanwezig is, dan wordt er een beheerprogramma opgesteld. Uit dit beheerprogramma moet duidelijk blijken wat er met het asbesthoudend materiaal gaat gebeuren en hoe de blootstelling van de werknemers zo laag mogelijk gaat gehouden worden.  Hierbij moet prioriteit gegeven worden aan verwijdering.

    Verbodsbepalingen

    Het op de markt brengen en het gebruik van asbest en asbesthoudende materialen is verboden: dit verbod is opgenomen in bijlage XVII van de Europese REACH verordening.

    Ondanks dit verbod kunnen dergelijke materialen toch nog op de werkvloer terechtkomen. Dit kan gebeuren via:

    • Geïmporteerde artikelen uit landen waar asbest nog steeds wordt gebruikt: denk aan remvoeringen, thermische isolatie in machines, en andere industriële componenten. De invoer van asbesthoudende producten is verboden, maar niet alle ingevoerde artikelen worden systematisch gecontroleerd op de aanwezigheid van asbest.
    • Natuurlijke grondstoffen die naast asbestaders worden gewonnen:
      Voorbeelden zijn talk en vermiculiet. Producten die deze grondstoffen bevatten kunnen verontreinigd zijn met asbest. Vraag in dergelijke gevallen altijd aan de leverancier of de gebruikte grondstof getest is op de aanwezigheid van asbestvezels.

    Hiermee dient rekening gehouden te worden in de risicoanalyse.

    Meer dan 20 jaar na het asbestverbod zijn er nog steeds veel asbesthoudende materialen aanwezig in onze leefomgeving — vooral in oudere gebouwen, bouwwerken en installaties.

    Bij de behandeling van deze materialen moet stofproductie zoveel mogelijk vermeden worden. Daarom is het verboden om asbesthoudende materialen of oppervlakken die ermee bekleed zijn te bewerken, snijden of reinigen met mechanische werktuigen met hoge snelheid (zoals slijpmachines en schuurschijven), hogedrukreinigers, luchtcompressoren, en droge straalmiddelen.

    Uitzonderingen zijn enkel toegestaan onder strikte voorwaarden, en uitsluitend binnen een hermetische afgesloten zone.

    Het is eveneens verboden zonnepanelen op asbestcementen daken te installeren.

    Meer informatie over verboden vindt u in de thematische toelichtingen.

    Risicobeoordeling

    De risicobeoordeling wordt uitgevoerd volgens de bepalingen van titel 2 betreffende de kankerverwekkende, mutagene en reprotoxische agentia van boek VI van de codex. Dit houdt o.a. in dat de gevaren voor het welzijn van de werknemers worden geïdentificeerd, de risico's worden bepaald en geëvalueerd, en dat de aard, mate en duur van de blootstelling wordt bepaald.

    Niet alle tools voor risicoanalyse zijn hiervoor geschikt: zie de thematische toelichtingen voor meer informatie hierover.

    Metingen

    Metingen worden verricht met elektronenmicroscopie, door daartoe erkende laboratoria. Tot en met 20 december 2027 mogen de metingen echter nog met optische microscopie worden verricht.  

    In de thematische toelichtingen wordt dieper ingegaan op de meetmethodes, validering en uitvoeren van metingen tijdens de overgangsperiode.

    Algemene maatregelen bij blootstelling aan asbest

    Bij blootstelling aan asbest worden steeds de volgende maatregelen getroffen:

    • Beperking van het aantal blootgestelde werknemers: Het aantal werknemers dat aan asbest wordt blootgesteld, moet zoveel mogelijk worden beperkt.
    • Gezondheidstoezicht: Er wordt een gezondheidstoezicht georganiseerd voor alle blootgestelde werknemers. Het eerste gezondheidsonderzoek vindt plaats vóór de aanvang van de blootstelling.
    • Opleiding: Werknemers die aan asbest worden blootgesteld, krijgen een passende opleiding. De eerste opleiding wordt verstrekt vóór de aanvang van de blootstelling.
    • Informatievoorziening: Voor de start van de werkzaamheden worden de betrokken werknemers geïnformeerd over de risico’s en de te nemen maatregelen. Dit in een geschreven nota.
    • Melding van de werken: De werken worden vóór de aanvang ervan gemeld aan de bevoegde inspectiedienst en aan de preventieadviseur-arbeidsarts. In de thematische toelichtingen vindt u meer informatie over deze melding.
    • Register van blootgestelde werknemers: Er wordt een register bijgehouden van alle werknemers die aan asbest zijn blootgesteld.
    • Preventiemaatregelen: Er worden maatregelen getroffen om het vrijkomen van asbestvezels te voorkomen of, indien dat niet mogelijk is, zoveel als technisch haalbaar te beperken. Hierbij wordt de hiërarchie van preventiemaatregelen gevolgd, met het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen – waaronder ademhalingsbescherming – als laatste maatregel. Meer informatie in de thematische toelichtingen.

    Maatregelen bij herstel- en onderhoudswerken waar de grenswaarde kan overschreden worden

    Bij herstel- of onderhoudswerkzaamheden waarbij verwacht wordt dat ondanks preventieve technische maatregelen, de grenswaarde kan overschreden worden, worden bijkomende maatregelen opgelegd.

    Eén van deze bijkomende maatregelen is het opstellen van een werkplan. Dit werkplan ligt ter inzage op de plaats waar de werken worden uitgevoerd.

    In de thematische toelichtingen vindt u gedetailleerde informatie over welke werkzaamheden hieronder vallen en over aandachtspunten van het werkplan.

    Maatregelen bij sloop- en verwijderingswerken van asbest of asbesthoudende materialen

    Sloop- en verwijderingswerken kunnen met behulp van één van de onderstaande drie technieken worden uitgevoerd:

    1. de techniek van eenvoudige handelingen;
    2. de couveusezak methode;
    3. de methode met de hermetisch afgesloten zone.

    De keuze van de toe te passen techniek hangt o.a. af van de toestand waarin het asbest zich bevindt en gebeurt in overleg met de preventieadviseur-arbeidsarts en met de preventieadviseur, deskundig op het gebied van de arbeidsveiligheid.

    Eenvoudige handelingen mogen uitsluitend uitgevoerd worden door ondernemingen die opgenomen zijn in de lijst van ondernemingen die sloop- of verwijderingswerkzaamheden mogen uitvoeren door middel van de techniek van de eenvoudige handelingen, en ook door ondernemingen, erkend voor de twee laatste technieken.

    De twee laatste technieken mogen uitsluitend worden uitgevoerd door daartoe erkende ondernemingen.

    Voor elk van deze technieken worden de voorwaarden waaronder ze gebruikt mogen worden en de specifieke preventiemaatregelen uitvoerig beschreven.

    De opleiding van werknemers, belast met sloop- en verwijderingswerken van asbest, is uitgebreider dan de standaardopleiding.

    Meer informatie

    Voor bijkomende informatie over titel 3 van boek VI van de codex, zie in de thematische toelichtingen.

    Over het asbestfonds voor de schadeloosstelling van slachtoffers ten gevolge van blootstelling aan asbest vindt u informatie op de website  https://www.asbestfonds.be/home.

    Adviezen van de Hoge Raad voor preventie en bescherming op het werk 

    Specifieke bepalingen voor ondernemingen die die sloop- of verwijderingswerkzaamheden uitvoeren waarbij asbest kan vrijkomen (lijstsysteem en erkenning)

    Opname in de lijst van ondernemingen die sloop- of verwijderingswerkzaamheden mogen uitvoeren door middel van de eenvoudige handelingen

    Om opgenomen te worden in deze lijst doet de onderneming een melding bij de Algemene Directie HUA aan de hand van het formulier op deze website.

    Erkenning van ondernemingen die sloop- of verwijderingswerkzaamheden uitvoeren waarbij belangrijke hoeveelheden asbest kunnen vrijkomen

    De procedure voor het aanvragen van een erkenning of een hernieuwing van een erkenning vindt u terug onder het tabblad Documentatie > procedures en formulieren > Erkenningsprocedure voor ondernemingen en werkgevers die sloop- of verwijderingswerkzaamheden uitvoeren waarbij belangrijke hoeveelheden asbest kunnen vrijkomen.

    In de thematische toelichtingen vindt u meer informatie over de reikwijdte van de bepalingen rond het lijstsysteem en de erkenningen.

    Adviezen van de Hoge Raad voor preventie en bescherming op het werk