Volledige werkloosheid

Doel van de werkloosheidsreglementering is de werklozen die, buiten hun schuld om, niet in een nieuwe arbeidsbetrekking kunnen worden ingeschakeld, werkloosheidsuitkeringen toe te kennen ter vervanging van het loon dat zij hebben verloren door onvrijwillig werkloos worden.

Werkingssfeer

De werkloosheidsreglementering bezit geen eigen toepassingsgebied. De hoedanigheid van gerechtigde op werkloosheidsuitkeringen wordt bepaald door de hoedanigheid van sociaal verzekerde, dit is de onderwerping aan de wet van 27 juni 1969 tot herziening van de besluitwet van 28 december 1944 betreffende de maatschappelijke zekerheid der arbeiders of aan de besluitwet van 10 januari 1945 betreffende de maatschappelijke zekerheid van de mijnwerkers en ermee gelijkgestelden.

Gerechtigden

Om op de uitkeringen gerechtigd te zijn, volstaat de onderwerping aan de sociale zekerheid niet.

De werkloos geworden werknemer moet daarenboven nog een aantal arbeidsdagen bewijzen (wachttijd) gedurende een bepaalde periode (referteperiode) die de aanvraag voorafgaat: 312 arbeidsdagen (of gelijkgestelde dagen) tijdens een (eventueel verlengde) referteperiode van 36 maanden, en dit ongeacht de leeftijd van de werkzoekende. .

De volgende dagen worden met arbeidsdagen gelijkgesteld:

• vakantiedagen gedekt door vakantiegeld;
• feest- en vervangingsdagen waarvoor een loon werd betaald;
• dagen inhaalrust;
• niet gepresteerde dagen tijdens een arbeidsovereenkomst waarvoor een minstens minimumloon werd betaald waarop inhoudingen voor de sociale zekerheid, sector werkloosheid inbegrepen, werden verricht;
• dagen van arbeidsongeschiktheid wegens ziekte, een arbeidsongeval of een beroepsziekte, waarvoor de werkgever een gewaarborgd loon of een aanvulling bovenop een uitkering van de mutualiteit betaalde (normaal de eerste dertig dagen);
• dagen waarvoor een moederschapsuitkering is genoten, de periode van verplichte moederschapsrust en de periodes van geboorte- en adoptieverlof;
• vergoede dagen wegens tijdelijke werkloosheid (bv. wegens economische redenen of slecht weer);
• dagen van staking, lock-out en de dagen van tijdelijke werkloosheid wegens staking of lock-out (deze dagen moeten niet noodzakelijk vergoed worden in het kader van het stelsel van de tijdelijke werkloosheid);
• dagen waarop werd gewerkt als rechter in sociale zaken;
• dagen van afwezigheid op het werk om pleegzorgen te verstrekken.

Om toegelaten te worden tot het recht op inschakelingsuitkeringen moet u voldoen aan een aantal cumulatief te vervullen voorwaarden, namelijk:

• niet al toegelaten zijn geweest (of kunnen worden toegelaten) tot het recht op werkloosheidsuitkeringen;
• niet meer leerplichtig zijn;
• jonger dan 25 jaar zijn op het ogenblik van de aanvraag om uitkeringen;
• in het bezit zijn van een diploma, getuigschrift of attest;
• alle activiteiten hebben beëindigd die opgelegd zijn door het programma van uw studies of uw opleiding;
• vóór de aanvraag een beroepsinschakelingstijd doorlopen hebben;
• actief naar werk zoeken.

Het recht op de inschakelingsuitkeringen is beperkt in de tijd. Er is recht op de inschakelingsuitkeringen gedurende een periode van maximum 12 36 maanden. Nochtans kan deze periode van 36 maanden onder bepaalde voorwaarden verlengd worden. Voor meer informatie, gelieve de RVA site consulteren: www.rva.be

 

Arbeidsdagen en gelijkgestelde dagen

Gelden als "arbeidsdagen of halve dagen" ten aanzien van deze regeling: de dagen of halve dagen waarvoor bijdragen voor sociale zekerheid zijn ingehouden op de uitbetaalde lonen. Als prestaties komen nochtans enkel die in aanmerking welke tegen een loon zijn verricht dat niet lager is dan het minimumbedrag dat, door een wets- of reglementsbepaling door een bevoegd paritair comité, of door het gebruik, is vastgesteld. Wanneer er een loon beneden het voorafgaande loon werd uitbetaald, kan er nochtans een regularisatie worden doorgevoerd.

Komen evenmin in aanmerking de arbeidsdagen of halve dagen die een buitenlandse werknemer verricht, wanneer hij niet de vereiste arbeidsvergunning en verblijfsvergunning bezit.

Kunnen daarenboven met arbeidsdagen of halve arbeidsdagen gelijkgesteld worden, die welke aanleiding hebben gegeven tot betaling van een uitkering ten laste van de ziekte- en invaliditeitsverzekering of van een schadeloosstelling voor arbeidsongevallen, ongevallen op de weg naar en van het werk en beroepsziekten, dagen of halve dagen betaalde werkloosheid, jaarlijkse vakantie, staking of lock-outdagen of halve dagen waarop niet werd gewerkt en waarvoor een loon werd uitbetaald waarop de socialezekerheidsbijdragen werden ingehouden (bijvoorbeeld: opzeggingsvergoeding), feestdagen en dagen of halve dagen van arbeidsongeschiktheid waarvoor, overeenkomstig de wettelijke bepalingen, een loon werd betaald waarop geen socialezekerheidsbijdragen werden ingehouden.

Komen tevens in aanmerking, de halve of volledige inhaalrustdagen, de dagen of volledig carensdagen bedoeld door de wetgeving op de verplichte ziekte- en invaliditeitsverzekering, en de dagen of halve dagen waarvoor de mijnwerker een invaliditeitspensioen geniet, evenaals de dagen en halve dagen, waarop niet werk gewerkt wegens vorst, die door het Fonds voor Bestaanszekerheid van de werklieden uit het bouwbedrijf werden vergoed.

De dagen gedurende dewelke de werknemer de functie van sociaal rechter of raadsheer bij de arbeidsrechtbanken vervult, zijn eveneens gelijkgesteld, andere niet-bezoldigde afwezigheidsdagen ten belope van ten hoogste 10 dagen per kalenderjaar, alsmede dagen van afwezigheid voor zorg.

De met arbeidsdagen of halve arbeidsdagen gelijkgestelde dagen of halve dagen worden slechts in aanmerking genomen in dezelfde mate als de dagen of halve dagen die eraan voorafgaan.

Toekenningsvoorwaarden

De werkloze die op de hierboven beschreven wijze de hoedanigheid van gerechtigde heeft verkregen, kan de uitkeringen ontvangen, wanneer hij aan de volgende voorwaarden voldoet.

Zonder loon zijn

Als "loon" wordt eveneens beschouwd, de opzeggings- en schadevergoeding waarop de werknemer ten laste van zijn werkgever recht heeft bij verbreking van de arbeidsovereenkomst, de uitbetalingen ingevolge de wet op het gewaarborgd loon, het vakantiegeld en het loon voor feestdagen.

Werkloos zijn ingevolge omstandigheden onafhankelijk van zijn wil

Zijn geen 'omstandigheden onafhankelijk van zijn wil': het verlaten van een passende dienstbetrekking zonder wettige reden, het ontslag dat het redelijke gevolg is van een foutieve houding van de werknemer, werkweigering, het zich zonder voldoende rechtvaardiging niet aanmelden bij de gewestelijke bemiddelingsdienst indien de werkloze daartoe werd opgeroepen, het zich zonder voldoende rechtvaardiging niet aanmelden bij een werkgever indien de werkloze daartoe werd opgeroepen door de gewestelijke bemiddelingsdienst.

De werkloze die staakt of het voorwerp is van een lock-out, of wiens werkloosheid het rechtstreekse of onrechtstreekse gevolg is van een staking, kan slechts op werkloosheidsuitkeringen aanspraak maken na toelating van het beheerscomité van de RVA.

Werkloos zijn in een voltijdse betrekking

De werknemer wiens normale contractuele arbeidsduur overeenstemt met de maximale arbeidsduur die in de onderneming krachtens de wet geldt en die een loon ontvangt dat overeenstemt met het loon dat verschuldigd is voor een volle werkweek, wordt geacht een voltijdse werknemer te zijn. Wordt eveneens gelijkgesteld met een voltijdse werknemer, de werknemer die normaal gemiddeld een maandloon ontvangt dat ten minste overeenstemt met het refertemaandloon (gemiddeld minimummaandinkomen) op voorwaarde dat hij zich, op het moment van zijn uitkeringsaanvraag, inschrijft als werkzoekende in een voltijdse arbeidsregeling en dat hij de toelaatbaarheidsvoorwaarden vervult om uitkeringen als voltijds werknemer te genieten.

Overigens aanvaardt de reglementering twee uitzonderingen:

• de deeltijdse werknemers met behoud van rechten;
• de werknemers die als arbeidsregeling voor een deeltijdse betrekking opteren.

De werknemer die in een arbeidsregeling treedt die niet overeenkomt met een voltijdse arbeidsregeling en waarvan de duur - behoudens afwijking - ten minste overeenstemt met 1/3 van een voltijdse arbeidsregeling, kan, indien hij voldoet aan alle toelaatbaarheids- en toekenningsvoorwaarden om aanspraak te kunnen maken op uitkeringen als voltijdse werknemer op het ogenblik dat hij in deeltijdse arbeidsregeling treedt, een aanvraag indienen om de hoedanigheid van "deeltijdse werknemer met behoud van rechten" te verkrijgen.

Voor zover hij niet tewerkgesteld is in een arbeidsregeling waarvan de gemiddelde wekelijkse duur de 4/5de van een voltijdse betrekking overschrijdt, kan deze werknemer desgevallend, tijdens de duur van zijn contract, van een inkomensgarantieuitkering genieten.

Aan het einde van het deeltijdse contract geniet de werknemer opnieuw uitkeringen voor alle arbeidsdagen van de week.

De vrijwillige deeltijdse werknemer kan geen werkloosheidsuitkeringen genieten tijdens zijn deeltijdse tewerkstelling, behalve eventueel in geval van tijdelijke werkloosheid. Aan het einde van zijn arbeidsovereenkomst krijgt hij geen volledige werkloosheidsuitkeringen, maar wordt hij vergoed in een specifieke regeling van halve uitkeringen. Het aantal halve uitkeringen varieert naar gelang van de grootte van zijn zijn arbeidsregeling.

Gedurende de werkloosheidsperiode:

• geen arbeid voor een derde, al dan niet in loondienst, verrichten waarvoor hij enig loon of materieel voordeel ontvangt dat tot zijn levensonderhoud en dat van zijn gezin kan bijdragen. In principe wordt elke activiteit voor een derde geacht een loon op te leveren. In bepaalde gevallen kan de werkloze de toelating krijgten vrijwillig en gratis activiteiten te verrichten na voorafgaandelijke aangifte bij het werkloosheidsbureau.
• voor zichzelf geen arbeid verrichten die in het economisch ruilverkeer van goederen en diensten is ingeschakeld en die niet tot het gewone beheer van het eigen bezit is beperkt.

Een werkloze die, alvorens werkloos te worden, al een nevenactiviteit uitoefende, ongeacht of het voor zijn rekening was of voor rekening van een derde, kan die echter blijven uitoefenen als de activiteit aan de volgende voorwaarden voldoet:

• ze werd al ten minste 3 maanden uitgeoefend tijdens de periode van arbeid in loondienst die onmiddellijk voorafging aan de uitkeringsaanvraag,
• ze werd voorafgaandelijk aangegeven,
• ze wordt hoofdzakelijk niet tussen 7u en 18u uitgeoefend.

Voorts blijft de uitoefening van bepaalde functies verboden.

Bovendien worden geen uitkeringen toegekend voor elke zaterdag waarop de werkloze zijn activiteit uitoefent en een uitkering wordt afgetrokken voor elke zondag waarop hij zijn activiteiten uitoefent.

Arbeidsgeschikt zijn volgens de normen bepaald bij de wetgeving inzake ziekte- en invaliditeitsverzekering

De arbeidsongeschikte werkloze (arbeidsongeschiktheid van meer dan 66 %) kan geen werkloosheidsuitkeringen genieten, maar moet zich tot zijn mutualiteit richten om ziekte- en invaliditeitsvergoedingen te verkrijgen.

Beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt

De werkloze moet ingeschreven zijn als werkzoekende en bereid zijn elke passende dienstbetrekking te aanvaarden.

Reglementaire bepalingen regelen wat er onder "passende dienstbetrekking" dient te worden verstaan. Bepalende criteria zijn voornamelijk de beroepsgeschiktheid van de werkzoekende, het voorgestelde loon, de duur van de dagelijkse afwezigheid uit de gewone verblijfplaats, nachtarbeid en de lichamelijke of mentale geschiktheid om een bepaalde dienstbetrekking te vervullen. Bijzondere regels worden bepaald voor grensarbeiders en artiesten.

Een werkloze die voor de hervatting van de arbeid zulkdanige voorwaarden stelt dat hij voor de algemene arbeidsmarkt onbeschikbaar wordt, wordt geacht niet bereid te zijn om elke passende dienstbetrekking te aanvaarden. Hetzelfde geldt voor de werkzoekende met een vrijwillige deeltijdse betrekking die voor het hervatten van de arbeid zulkdanige voorwaarden stelt, dat hij voor de bijzondere deeltijdse arbeidsmarkt onbeschikbaar wordt.

De inschrijving als "werkzoekende" is afhankelijk gesteld van voorwaarden en uitvoeringsmodaliditeiten die verschillen naargelang het "volledig werklozen" of "tijdelijke werklozen" geldt. De "tijdelijke werkloze", wegens overmacht, is bijvoorbeeld van inschrijving als werkloze gedurende heel de duur van de tijdelijke werkloosheid vrijgesteld wanneer de werkgever een arbeidsregeling invoert die periodes van arbeidsonderbreking bevat die niet langer dan vier weken duren.

Effectief in België verblijven

Om uitkeringen te genieten, moet de werkloze zijn gewone verblijfplaats in België hebben en effectief in België verblijven.

Vanaf de normale pensioengerechtigde leeftijd is er geen recht meer op werkloosheidsuitkeringen

Uitkeringen

Werkloosheidsuitkeringen

Werkloosheidsuitkeringen worden slechts voor werkdagen toegekend. Aldus komen de zondagen en de gewone werkdagen waarop niet gewerkt wordt ingevolge de gewoonten in het beroep, de streek, de plaats of de onderneming niet in aanmerking. Voor de feestdagen voorziet de werkloosheidsreglementering in bijzondere regels

Het bedrag van de werkloosheidsuitkeringen wordt vastgesteld op basis van het laatst verdiende loon, de gezinstoestand en het beroepsverleden. In principe worden de uitkeringen toegekend voor een duur van 24 maanden (een basisperiode van 12 maanden, waaraan tot 12 bijkomende maanden kunnen worden toegevoegd in functie van het beroepsverleden).

De RVA stelt het brutodagbedrag van uw werkloosheidsuitkering vast op basis van:

• uw gezinstoestand,
• uw laatst verdiende loon,
• en in bepaalde gevallen uw beroepsverleden.

De gezinstoestand

Er zijn drie categorieën van werklozen, volgens hun gezinssituatie:

• samenwonenden met gezinslast;
• alleenwonenden;
• samenwonenden zonder gezinslast.

Uw laatst verdiende loon:

Bij uw eerste uitkeringsaanvraag, neemt de RVA het loon in aanmerking van uw laatste tewerkstelling van ten minste 4 aaneensluitende weken bij eenzelfde werkgever.

Dat loon moet minstens gelijk zijn aan het toepasselijke minimumloon.

De werkgever moet er bijdragen voor de sociale zekerheid, sector werkloosheid, hebben op ingehouden.

Het loon wordt echter begrensd.

Werkloosheidsuitkeringen worden toegekend voor een bepaalde duur, gedurende maximum 24 maanden.

Het bedrag van de uitkeringen zal na verloop van tijd dalen.

De werkzoekende doorloopt een eerste en vervolgens, indien het recht op werkloosheidsuitkeringen voor langer dan 12 maanden wordt toegekend, een tweede vergoedingsperiode.

Eerste vergoedingsperiode: 12 maanden

Alle werklozen ontvangen:

• tijdens de eerste drie maanden werkloosheid: 65% van hun laatst verdiende loon, begrensd tot de hoogste loongrens; van de vierde tot zesde maand werkloosheid:
• 60% van hun laatst verdiende loon, begrensd tot de middelste loongrens; van de zevende tot twaalfde maand werkloosheid:
• 60% van hun laatst verdiende loon, begrensd tot de laagste loongrens.

De eerste vergoedingsperiode kan worden "uitgebreid" met één maand per 104 dagen beroepsverleden, met een maximum van 12 maanden ("tweede vergoedingsperiode" genoemd).

Tweede vergoedingsperiode: maximaal 12 maanden

Tijdens de tweede periode ontvangt de werkloze een forfaitaire uitkering, waarvan het bedrag afhangt van de gezinssituatie.

Het recht op werkloosheidsuitkeringen wordt niet beperkt in de volgende gevallen:

• havenarbeiders, zeevissers, vislossers of vissorteerders die als volledig werkloos zijn erkend;
• werknemers in SWT (stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag)
• werknemers met een kunstwerkuitkering of een specifieke forfaitaire uitkering in geval het recht op een kunstwerkuitkering is geëindigd.
• werknemers met een werkloosheidsuitkering als mindervalide werknemer die is tewerkgesteld in een beschermde werkplaats (uitdovende regeling sedert 01.07.2004);
• werknemers van 55 jaar met voldoende beroepsverleden.

Voor meer informatie, gelieve de website van de RVA te raadplegen.

Gezinstoestand

Naast de eigenlijke werkloosheidsuitkeringen behoudt de werkloze zijn recht op kinderbijslag. Deze kinderbijslag wordt onder dezelfde voorwaarden en aan dezelfde bedragen toegekend als deze bepaald bij de gecoördineerde wetten betreffende de kinderbijslag voor werknemers. Hij wordt evenwel door het kinderbijslagfonds waarvan de werkloze het laatst ingevolge zijn arbeid als rechthebbende was ingeschreven, ofwel door de Rijksdienst voor Kinderbijlag voor Werknemers uitbetaald. Er wordt zelfs een verhoogd bedrag vanaf de 7e maand werkloosheid toegekend.

Uitbetaling van de uitkeringen

De werkloze die uitkeringen wenst te ontvangen, dient hiertoe een aanvraag in bij de uitbetalingsinstelling van zijn keuze. De uitbetalingsinstellingen zijn ofwel de officiële Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen, ofwel de vakbonden.

De beslissing tot toekenning van uitkeringen wordt genomen door de directeur van het werkloosheidsbureau van de RVA. Indien de directeur een beslissing tot toekenning treft, dan wordt deze ter kennis van de uitbetalingsinstelling gebracht, die vervolgens tot de uitbetaling mag overgaan. De werkloosheidsuitkeringen worden eenmaal per maand na vervallen termijn uitbetaald.

Uitsluitingen en sancties

De uitsluiting of de beperking van het voordeel van de uitkeringen is mogelijk in bepaalde gevallen, waarvan er enige hierna zijn opgesomd.

• een werknemer die door zijn eigen schuld of toedoen werkloos wordt, wordt voor een beperkte tijd van het recht op uitkeringen uitgesloten. Strengere regels zijn bepaald in geval van werkverlating, werkweigering en niet aanmelden bij de dienst arbeidsbemiddeling;
• een werknemer die uitkeringen verkregen heeft door het afleggen van onjuiste of onvolledige verklaringen, wordt eveneens voor een bepaalde tijd van het recht op uitkeringen uitgesloten;
• een werkloze die in het kader van het actief zoekgedrag niet meewerkt aan de procedure kan geschorst worden.

Behalve de bovengenoemde administratieve sancties bestaan er eveneens strafsancties. Er worden immers correctionele straffen uitgevaardigd zowel voor de misdrijven die door de werkgever worden gepleegd (zoals bij voorbeeld de weigering, de vereiste documenten aan de werknemer af te leveren) als voor die welke door de werknemer zijn gepleegd (zoals bijvoorbeeld het bewust gebruik maken van onjuiste stukken met de bedoeling werkloosheidsuitkeringen te verkrijgen waarop hij geen aanspraak kan maken).