De Richtlijn (EU) 2024/2831 van het Europees Parlement en van de Raad van 23 oktober 2024 betreffende de verbetering van de arbeidsvoorwaarden bij platformwerk heeft als doel een antwoord te bieden op de uitdagingen van digitaal platformwerk. Zij moet in overeenstemming worden gebracht tegen 2 december 2026.
De opkomst van digitale platformen heeft opportuniteiten gecreëerd, maar ook uitdagingen in termen van sociale bescherming en arbeidsvoorwaarden. In 2021 telde de Europese Commissie meer dan 500 actieve platformen die 28 miljoen personen te werk stelden, een cijfer dat 43 miljoen zou kunnen bedragen in 2025. Deze platformen dekken verschillende sectoren, van de diensten van chauffeurs en de levering van voedsel tot de invoer van gegevens en online vertaling.
Hoewel de meeste platformwerkers officieel zelfstandigen zijn, zouden ongeveer 5,5 miljoen van hen ten onrechte als dusdanig kunnen worden gerangschikt.
De richtlijn wordt onderverdeeld in drie delen:
- statuut van de werknemers: vergemakkelijkt de bepaling van het statuut van de platformwerkers, zodat de betrokken werknemers kunnen worden geherkwalificeerd als loontrekkenden en zodat hen de toegang tot de rechten kan worden gewaarborgd op grond van het recht van de Unie. Elke Lidstaat zal een mechanisme van vermoeden moeten invoeren om op een doeltreffende wijze de bepaling van het statuut van de werknemers te vergemakkelijken;
- bescherming van de persoonsgegevens: de platformen verzamelen informatie over de werknemers. De richtlijn verbiedt de verwerking van bepaalde gevoelige gegevens en zorgt voor een bijzondere bescherming bovenop de GDPR (totaal verbod om bepaalde gegevens te verwerken, onder meer de psychologische toestand, de religieuze overtuiging of de seksualiteit, maar ook de privéconversaties of alle informatie buiten de beroepsactiviteit van de platformwerkers);
- beheer met algoritmes: voert specifieke regels in voor de werknemers beheerd met algoritmes, met inbegrip van nieuwe rechten zoals de mogelijkheid om iemand te contacteren in geval van "ontslag", maatregelen tegen afzondering.
België was begin 2024 voorzitter van de Raad van de Europese Unie en heeft een belangrijke rol gespeeld bij de goedkeuring van deze richtlijn.
In België voorziet een wet van 2022 al in een vermoeden van loondienst voor de platformwerkers. Voor de omzetting van de onderdelen over de gegevensbescherming en de nieuwe rechten zal een samenwerking met andere FOD’s en een diepgaande evaluatie noodzakelijk zijn.
Deze richtlijn is een belangrijke stap naar een betere sociale bescherming en rechtvaardigere arbeidsvoorwaarden voor de digitale platformwerkers.