In 2025 droeg de Algemene Directie Humanisering van de Arbeid bij aan een internationale conventie en aanbeveling rond bescherming tegen biologische gevaren op het werk. Dit eerste bindend juridisch instrument in zijn soort legt verplichtingen vast voor overheden en werkgevers en versterkt de rechten van werknemers. Ze speelt in op recente inzichten, zoals de impact van covid-19 en het fundamenteel recht op een veilige werkplek, en moet wereldwijd de bescherming verbeteren.
Gunther Kathagen: In 2025 heeft de AD Humanisering van de arbeid een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van een conventie en aanbeveling rond biologische gevaren. En dat is natuurlijk heel belangrijk omdat die gevaren een enorme impact hebben. Ten eerste op mensenlevens. Er zouden naar schatting ongeveer 550.000 werknemers sterven door de blootstelling aan die biologische gevaren. Maar er is ook nog een zeer grote economische kost. Er wordt geschat dat het ongeveer zou gaan over $ 500 miljard per jaar, dat verloren gaat door die biologische gevaren. Dit is het eerste juridisch instrument in zijn soort dat werknemers gaat beschermen tegen die gevaren. Want voordien was er enkel in 1919 een aanbeveling rond antrax. Het is ook niet toevallig dat deze conventie op dit moment gekomen is. We hadden de covidpandemie, wat natuurlijk heel veel mensen heeft wakker geschud. Maar naast de covidpandemie is er natuurlijk ook iets heel belangrijk dat is gebeurd, namelijk in 2022 is er een fundamenteel werknemersrecht bijgekomen. Dat is het recht op een veilige werkplek. En dat heeft volgens mij geleid tot die discussies en tot de totstandkoming van die conventie. Wat staat er in die aanbeveling en in die conventie? Er staat eigenlijk heel specifiek in hoe werknemers moeten worden beschermd tegen biologische gevaren. Een conventie is dus het bindende juridische instrument, terwijl de aanbeveling eerder informatie geeft of specifieke duiding bij verschillende artikelen in de conventie. De conventie zelf legt ten eerste vast wat die biologische gevaren zijn. Virussen, bacteriën, schimmels, dat kennen we allemaal. Maar het gaat ook dieper in op gevaren die we een beetje minder goed kennen. Bijvoorbeeld, stoffen die afkomstig zijn van dieren of planten die wel een enorme impact kunnen hebben op de menselijke gezondheid. Denk bijvoorbeeld aan een slangenbeet. Het gif van een slang is een biologisch gevaar, of aan een wespensteek, een bijensteek, enzovoort. Maar ook planten kunnen een bepaalde stof uitscheiden. Of het werken met planten kan een stof veroorzaken die een enorme impact kan hebben op de menselijke gezondheid. Dus die elementen zijn hier ook in meegenomen. En natuurlijk stelt die conventie ook vast wat er moet gebeuren om uw werknemers daadwerkelijk te beschermen. Ten eerste legt ze een paar verplichtingen op aan de nationale overheden. Welke wetgeving ze moeten vormen om hun werknemers beter te beschermen. En daarnaast legt het ook vast welke verplichtingen werkgevers hebben om hun werknemers te beschermen. Dus bijvoorbeeld welke specifieke preventiemaatregelen ze moeten nemen en hoe ze die moeten toepassen. Ten laatste, ook de werknemers hebben specifieke rechten wanneer zij blootgesteld worden aan die gevaren. En dat staat dus allemaal in die conventie en wordt in die aanbeveling verder uitgelegd. De conventie gaat natuurlijk wereldwijd een impact hebben. Maar de impact op België is natuurlijk minder groot dan op andere landen. Bijvoorbeeld in België en in de EU hebben wij al een heel groot wettelijk kader rond de bescherming van de werknemers, en ook specifiek rond biologische gevaren. Maar zelfs in België gaat er ook moeten worden nagedacht over hoe we die nieuwe elementen, bijvoorbeeld die stoffen van planten of dieren., hoe we die gaan meenemen in de wetgeving en hoe we bepaalde gegevens gaan verzamelen en naar de buitenwereld gaan publiceren. Aan de andere kant gaat er in landen waar er een veel minder uitgewerkt welzijnssysteem is, natuurlijk veel meer stappen moeten worden gezet. Waarschijnlijk gaat daar eigenlijk heel het juridische kader moeten gemaakt worden. Er gaat er ook moeten gekeken worden hoe de Arbeidsinspectie daar moet optreden. Welke soort compensaties gaan er moeten gegeven worden aan werknemers die blootgesteld worden en ziek worden door die biologische gevaren? De AD Humanisering van de arbeid heeft een belangrijke rol gespeeld tijdens deze discussies. Wij waren natuurlijk niet enkel vertegenwoordiger van België, maar we waren ook spokesperson. Dus eigenlijk de stem van heel de Europese Unie. Dat heeft ertoe geleid dat we op heel veel belangrijke elementen, zoals de definitie of de bescherming van werknemers of de verplichtingen van werkgevers, heel veel elementen hebben kunnen aanbrengen die dan ook in de tekst zijn beland. En de hoop is dat we deze conventie ook kunnen aangrijpen om een bredere discussie te houden, namelijk hoe we de werknemers en de algemene bevolking kunnen beschermen tegen bijvoorbeeld virussen, bacteriën en andere biologische gevaren. Want je moet eigenlijk weten of beseffen dat de werknemers vaak in de frontlinie staan. Denk bijvoorbeeld aan verplegers, dokters in ziekenhuizen, maar evengoed aan werknemers in de landbouw die in contact staan met dieren die ziek zijn en daardoor bijvoorbeeld ook een virus of een bacterie kunnen krijgen. Eigenlijk kan je het beschouwen als een dam. Hoe beter we die dam maken, hoe sterker we die dam maken, hoe beter we ook het achterliggend gebied of de algemene bevolking kunnen beschermen. Dus door beter in te spelen op die werknemersgezondheid, gaan we ook beter de algemene bevolking kunnen beschermen.